zondag 4 januari 2015

Vooringenomen EO-journalistiek door Jojanneke van den Berge

In de jaren 80 wist je perfect wat je had aan de EO. In de middag een aflevering van het Kleine huis op de prairie. In de avond een mooie natuurfilm, de christelijke politiek belicht in Tijdsein en ten slotte een stevig debat over geloofskwesties. De laatste jaren lijkt de EO echter de race om de kijkcijfers alleen nog maar met sensatie te willen beslechten. Eerst schakelde men Hennie Huisman in. Vervolgens Catherine Keyl en daarna een jonge kerel met een grafkist. Vanaf dinsdag 6 januari heet het nieuwste EO-wapen in de kijkcijferstrijd Jojanneke van den Berge. Zij brengt, God betere, een vierdelige serie over de prostitutie in Nederland.



Jullie moeten het me maar vergeven dat ik in eerste instantie geen flauw idee had wie Jojanneke is toen ik lucht kreeg van deze potentiële nieuwe EO-kijkcijferhit. Dat heb je als je al bijna negen jaar in Antwerpen resideert. Ze blijkt een verleden te hebben als presentatrice bij PowNews. Ik mag dan een Nederbelg zijn ondertussen, maar ik heb heus wel meegekregen dat dat geen verfijnde journalistiek was. Wat ze zelf ook heeft toegegeven. Bon, ze heeft ook voor HP/De Tijd geschreven. Dat is toch al een veel serieuzer medium. De laatste twee jaar heeft Jojanneke zich helemaal in het vraagstuk van de prostitutie gestort en de EO zendt het uit.

Als je twee jaar in de wereld van de prostitutie rondloopt en onderzoek doet, mag je van een beetje journaliste toch wel gedegen werk verwachten. Niet? Dat valt dus vies tegen. Op internet regent het klachten over de serie. Van sekswerkers, van mensen die professioneel met sekswerkers van doen hebben. Ik pik de twee belangrijkste klachten eruit: Jojanneke is vooringenomen en ze goochelt met percentages en cijfers.

Die vooringenomenheid blijkt uit de interviews die met haar zijn verschenen in de twee jaar van de totstandkoming van de reeks. Reeds bij haar geniale inval in 2012 zegt ze in een interview in de Viva dat ze fel tegen raamprostitutie is en dat ze weet heeft dat 80% van de vrouwen erin onder dwang werkt. Als dat geen vooringenomen standpunten zijn, weet ik het niet meer. Je laat een vegetariër toch ook geen documentaire over een slachthuis maken? Waar is dan de journalistieke onpartijdigheid als je met zo'n standpunt een serie gaat maken?

Dan dat percentage. In 2012 sprak ze dus over 80% gedwongen prostitutie in de raamprostitutie. In de serie is dat al gedaald naar 70%. Zij baseert zich daar nu op via een gesprek met een hoge piet binnen het OM. Ondertussen heeft datzelfde OM naar aanleiding van de consternatie over dat cijfer in de pers toegegeven dat het ook wel substantieel minder kan zijn. Voilà, nu zijn we bij de kern van het probleem dwang of geen dwang.

Ten eerste is elk percentage dwang in sekswerk niet meer dan een slag in de lucht. Niemand weet hoeveel vrouwen en mannen werkzaam zijn in de prostitutie. Ramen in de rosse buurt kun je tellen. Bordelen, privéclubs, escortbureaus, massagesalons, SM-studio's - vallen allemaal onder de prostitutiewet van 2000 - kun je tellen. Maar, hoe zit het met escortgirls die in hun eentje werken en met privé-adresjes met alleen een gsm-nummer als communicatie-uiting naar de buitenwereld? Bovendien is het verloop in de branche zeer groot.
Ten tweede lijkt mij 70% gedwongen raamprostitutie nog steeds belachelijk hoog. Ik ken de Nederlandse situatie niet, maar met die prostitutiewetgeving uit 2000 ga ik ervan uit dat raamexploitanten streng worden gecontroleerd, net als de dames. Kijkend naar Antwerpen, waar ik de situatie wel goed ken: om het kwartier rijdt er een politiewagen door de rosse buurt. Het lijkt me stug dat je als pooier zijnde rustig op een afstandje de ganse dag kan staan toekijken of jouw slachtoffer nog wel werkt. Natuurlijk zijn er verfijndere methoden van dwang, maar dan nog. De politie let op leeftijd en beschikt vast over meer technieken om signalen van dwang op te vangen (of zou daarover moeten beschikken). In het Schipperskwartier is een organisatie aanwezig waar prostituees met vragen om hulp terechtkunnen. Als er al sprake is van dwang, dan zijn er dus mogelijkheden voor een dame om dat aan de grote klok te hangen. En in België is prostitutie nog geeneens wettelijk legaal! Als er hier al zo op wordt gelet ...

De Nederlandse raamprostituees, en vooral die in Amsterdam, zijn ondertussen woedend op Jojanneke. Ze voelen zich gestigmatiseerd. Iets wat ik mij levendig kan voorstellen, gezien de uitspraak van Jojanneke dat ze 'geen happy hooker is tegengekomen'. Nee, dank je de koekoek! Als dat haar verwachting was, dan heeft ze het boek van Xaviera Hollander wel heel erg naïef als waarheid aangenomen. Prostitutie is een beroep en een verdomd moeilijk beroep. Het vraagt mensenkennis, geduld en je moet weten wat je doet voor je eigen veiligheid en die van de klant. De klant die ook niet te definiëren valt onder het eenvoudige woord 'hoerenloper'. Want wat wil de hoerenloper? De één is alleen op zoek naar een snelle wip om van zijn kwak af te geraken. Een tweede wil uitgebreid vrijen. Een derde heeft vooral behoefte aan contact en een vierde is gewoon een onbeleefde eikel die alleen stennis wil schoppen.

Wat Jojanneke en de EO hoe dan ook niet willen accepteren, is dat prostitutie een beroep is. Het gaat om het leveren van een dienst. Seksueel,  ja. Tegen betaling, ja. Je denkt toch niet dat die meiden daar staan, omdat ze 'happy' worden van seks met verschillende mannen per dag? Als ze er verschillende weten te strikken, want ook in de raamprostitutie verdien je geen gouden bergen. Het fabeltje van raamprostituees die 10 of meer klanten op een dag moeten afwerken onder dwang is echt te zot voor woorden. Met vijf klanten op een dag ben je tegenwoordig al spekkoper als prostituee. Heb jij ooit filevorming gezien, veroorzaakt door mannen die allemaal naar één bepaalde raamprostituee willen? Ik ook niet. Voor veel kerels geldt dat als ze bij X hun kwakkie niet kwijt kunnen, ze wel naar Y gaan.

Jojanneke mag van mij best vinden dat prostitutie vuil en vies is. We leven in een land van vrije meningsuiting. Maar, ga die mening dan niet ongebreideld ventileren op de publieke omroep. Dat de EO tegen prostitutie is, is begrijpelijk. Lees het OT en de brieven van Paulus er maar op na. Alhoewel Jezus, de leermeester van die laatste, daar toch meer ambigu tegenaan keek. Zet twee fanatieke tegenstanders van betaalde seks bij elkaar en je krijgt nooit en te nimmer objectieve tv voorgeschoteld. Onmogelijk!

Mocht je toch gaan kijken: de reeks is vanaf dinsdag 6 januari wekelijks te zien bij de EO op NPO3. Aanvangstijdstip moet je maar even opzoeken. Ik kijk in elk geval niet en mijn achting voor de EO is tot een dieptepunt gedaald. De goede jaren 80 komen nooit meer terug. Waren ze maar bij het Kleine huis op de prairie blijven steken.     
     

4 opmerkingen:

Ezelgedachten zei

Een uitstekend betoog en prima aanval op het broddelwerk van die Jojanneke. Gemakkelijk scoren mogen we geen serieuze journalistiek noemen.

Zelfstandig journalist Antwerpen zei

Dank je wel Burro!

lebonton zei

ik heb het programma niet gezien en het is ook niet echt mijn onderwerp. wel kreeg ik in de kranten mee dat de programmamakers eerder uit schenen op bevestiging van het bij hen horend standpunt dan een toetsbare onafhankelijke diepte. wat dat betreft is de eo niet anders dan helaas veel omroepen.

Zelfstandig journalist Antwerpen zei

Het programma start dinsdag Ton en de EO is geen haar beter dan de commerciëlen.