donderdag 3 december 2015

Europa betaalt de prijs van vervaagde grenzen in Midden-Oosten

Gisteravond bezocht ik een lezing van de Britse journalist Robert Fisk. Hij woont al meer dan 39 jaar in Beiroet en kent het Midden-Oosten dus als geen ander. Hoewel, hij moest bekennen dat hij zelf nu ook niet meer helemaal weet waar het daar naartoe gaat. Net zoals hij Europa na 13 november ook niet meer herkent. Tijdens zijn lezing in De Roma in Antwerpen viel van nervositeit onder de aanwezigen vanwege een mogelijke aanslag niets te merken. Voor alle zekerheid had de Antwerpse politie toch maar een combi met twee agentes voor de ingang gepost.

                                          Robert Fisk, geen foto van 2 december :-)

De lezing werd georganiseerd door MO*, een Vlaams tijdschrift dat bericht over politiek en ontwikkelingssamenwerking. Na een korte inleiding door achtereenvolgens hoofdredacteur Gie Goris en journaliste Tine Danckaers, zelf ook actief in het Midden-Oosten, nam Frisk een goede 50 minuten het woord. Ik hoop dat zijn complete verhaal nog eens ergens online beschikbaar komt. Het is ondoenlijk om het hier bondig samen te vatten zonder niet enkele belangrijke zaken te vergeten. Laat ik toch een poging wagen.

Fisk begon met ons mee terug te nemen in de geschiedenis, einde WO I. Frankrijk en Duitsland besloten het voormalige Ottomaanse Rijk, dat tot het kamp van de Duitsers behoorde en dus tot de uiteindelijke verliezers, onder elkaar op te delen. Er werden nieuwe grenzen getrokken, er ontstonden nieuwe landen. Arabieren kwamen van de ene op de andere dag in een ander land te wonen. Sindsdien heeft het Westen zich altijd met het Midden-Oosten bemoeit. Economisch, cultureel, politiek. We dachten er democratie te brengen. Stelden er westerse instituties in. Er kwamen regeringen, verkiezingen. Echter, in die 100 jaar tijd hebben de Arabieren alleen maar onderdrukking en corruptie door hun regeringen en al dan niet verkozen leiders meegemaakt. De Arabische Lente was volgens Fisk dan ook geen roep om democratie, maar om gerechtigheid en waardigheid.

Nu zijn miljoenen Arabieren, vooral Syriërs, op de vlucht. Ze komen naar Europa. Omdat zij onze grenzen niet als zodanig (h)erkennen net als wij niet 100 jaar geleden. Voor veel vluchtelingen bestaan grenzen eenvoudigweg niet. Ze zoeken waardigheid en gerechtigheid en vinden dat niet in hun eigen regio. Alleen Merkel heeft dat goed begrepen, aldus Fisk. Het feit dat al die Arabieren naar Europa komen en niet naar het kalifaat van IS trekken, is de grootst denkbare vernedering voor IS, zei Fisk.

Wat moeten we ondertussen aan met de situatie in Syrië en met IS? Fisk is op reportage geweest met Syrische troepen en sprak met officieren en soldaten. Of Assad nu wel of niet aan de macht blijft dankzij Russische steun doet volgens hem niet ter zake. Fisk is ervan overtuigd dat het leger in Syrië na de gevechten, wanneer dat ook moge zijn, een dikke vinger in de pap wil houden wat het landsbestuur betreft. Vanwege de grote verliezen die het Syrische leger heeft geleden.

IS. Juist gisteravond debatteerde het Britse Lagerhuis over de uitbreiding van bombardementen op IS naar Syrië, buiten Irak. François Hollande verklaarde meteen na 13 november de oorlog aan IS. Dom, dom, dom. Vindt Fisk. IS wil juist niets liever dan dat zoveel mogelijk landen zich met de oorlog in Syrië gaan bemoeien. Ze proberen ook de Russen uit hun tent te lokken, zodat die grondtroepen gaan inzetten. Fisk hoopt dat Poetin zo verstandig is dit niet te doen. Ook al heeft hij ook van Poetin geen hoge pet op.

De oorlog in Syrië draait niet alleen om IS. Ook geopolitiek en economie (olie) spelen een rol. Daarom zoekt Hollande ook steun bij Saudi-Arabië en wil hij aan dat land wapens leveren. Terwijl het gedachtegoed van IS nu juist volledig gebaseerd is op het van oorsprong Saudi-Arabische wahabisme. Hij mocht het niet hardop zeggen, anders zou hij een leger advocaten van het Saudisch koningshuis achter zijn broek krijgen, maar Saudi-Arabië en IS: die twee hebben wat met elkaar, volgens Fisk.

En zo ging het door. Tijdens de lezing. Tijdens het vragengedeelte na de pauze. Ik had eigenlijk wat meer willen horen over de rol die Israël nu speelt in dat hele wespennest, maar ik kwam niet in de gelegenheid die vraag te stellen.

Was ik het met alles eens wat Fisk zei? Ja, in grote lijnen zeker. Al plaatste ik voor mezelf hier en daar nuances bij sommige opmerkingen. Met zijn slotconclusie kon ik alleen maar instemmen: Europa, het Westen, heeft militair niets te zoeken in die regio. Help de Arabieren op allerlei andere gebieden, maar ga er niet militair-strategisch proberen orde op zaken te stellen. Dat deden we 100 jaar geleden ook. We plukken er nu de vruchten van. Het is chaos in het Midden-Oosten en de Arabieren gedragen zich letterlijk en figuurlijk grenzeloos.  

6 opmerkingen:

lebonton zei

een serieus betoog, ik ben het er niet mee oneens. we worden nu geconfronteerd met een ongewenste erfenis.

Zelfstandig journalist Antwerpen zei

Zo is het maar net.

petrus nelissen zei

Welke Arabieren helpen?

Zelfstandig journalist Antwerpen zei

De inwoners van Syrië, Irak. Die in conflictgebieden.

Marjelle zei

Ik vond het een zeer interessant artikel van Robert Fisk in MO. Goed dat je naar zijn lezing bent geweest.

Zelfstandig journalist Antwerpen zei

Hij is een goede verteller met veel kennis van zaken. Als hij ooit nog eens in Tilburg mocht spreken, zou ik een bezoek zeker aanraden!